Menu

Sự cần thiết hướng nghiệp nghề cho học sinh RLPT

Trong những năm gần đây số lượng trẻ em mắc chứng Rối loạn phát triển (RLPT) không ngừng gia tăng. RLPT là một nhóm các rối loạn xảy ra trong giai đoạn phát triển của trẻ. Rối loạn này thường xuất hiện sớm trong giai đoạn phát triển trước khi đi học, được đặc trưng bởi các suy giảm chức năng cá nhân, xã hội, học đường và nghề nghiệp. Phạm vi suy giảm này có thể dao động khác nhau từ việc hạn chế năng lực học tập cho đến việc suy giảm kĩ năng xã hội hoặc trí tuệ. RLPT thường xảy ra không đơn thuần mà đi kèm nhiều dấu hiệu khác nhau. Ví dụ trẻ có rối loạn phổ tự kỉ thường kèm theo khuyết tật trí tuệ (KTTT), hoặc tăng động giảm tập trung (ADHD).

Theo nghiên cứu quốc gia của Mỹ về tỉ lệ RLPT năm 2014 độ tuổi 3-17 như sau: Tỉ lệ rối nhiễu phát triển (gồm KTTT, RLPTK hoặc rối nhiễu khác) theo nghiên cứu năm 2011 - 2013 là 5,75% và năm 2014 là 5,76%. Tỉ lê rối nhiễu phát triển (có dấu hiệu RLPT kèm với các biểu hiện rối nhiễu khác) theo 2 cuộc nghiên cứu quốc gia  ở Mỹ năm 2011 - 2013 là 5,26% và năm 2014 là 5,30%

Trong đó cụ thể: Tỉ lệ trẻ có rối loạn phổ tự kỉ là 2,24% (1 trẻ trong 45 trẻ). Tỉ lệ này tăng dáng kể so với nghiên cứu quốc gia năm 2011 và năm 2013 (1,25%); Tỉ lệ trẻ KTTT không mấy thay đổi khi nghiên cứu 2014 là 1.1% và năm 2011-2013 là 1,27%; Cũng theo nghiên cứu năm 2014, các rối nhiễu phát triển khác có tỉ lệ là 3,57% trong khi nghiên cứu năm 2011 và 2013 là 4,84%, tỉ lệ này giảm nhẹ.

Nghiên cứu của Bộ  y tế tại Anh năm 2010 trên nhóm trẻ từ 7 đến 15 tuổi cho Tỉ lệ rối loạn phổ tự kỉ 1,5%; Khó khăn về học 3,4%

Ở Việt Nam trong những năm gần đây những trẻ được chẩn đoán nằm trong RLPT bao gồm: Trẻ RLPT, trẻ KTTT, trẻ khó khăn ngôn ngữ và giao tiếp, ADHD. Việc chẩn đoán trẻ RLPT còn gặp nhiều khó khăn và hiện nay chưa có được số liệu thống kê trẻ em RLPT trên cả nước. Cùng với xu hướng chung của thế giới, tỷ lệ trẻ em mắc RLPT ở Việt Nam trong thập kỷ gần đây gia tăng rõ rệt đến mức báo động, trở thành một thách thức lớn với nhiều cơ quan chức năng.

Theo thống kê mới nhất của Bộ lao động Thương binh và Xã hội thì ngày nay, có đến 7% trẻ em tàn tật mọi cấp độ ở độ tuổi dưới 15 thì trong số đó, có đến 40% trẻ em mắc chứng tự kỷ.

Theo số liệu thống kê sơ bộ của Bộ LĐ-TB&XH trong một tọa đàm vào giữa năm 2018, cả nước đang có khoảng 200.000 người mắc chứng tự kỷ. Trong đó số trẻ em được chẩn đoán tự kỷ tăng rất nhanh trong một thập kỷ qua.

Đấy là chưa kể, hàng năm có đến 3000 lượt trẻ em đến điều trị chứng bại não và tự kỷ tại chứng viện Châm cứu Trung Ương. Thống kê cũng cho biết thêm, cứ 8 trẻ mắc chứng tự kỷ thì có 7 trẻ là bé trai, 1 trẻ là bé gái. Con số trẻ em thành phố không may mắc phải hội chứng này nhiều hơn rất nhiều lần so với trẻ em vùng nông thôn.

Theo thống kê trên thế giới 80% thanh thiếu nên RLPT trong độ tuổi lao động không được làm việc, đây thực sự là một gánh nặng cho xã hội. Tỷ lệ thất nghiệp của thanh thiếu niên RLPT cao hơn rất nhiều so với người khuyết tật khác chính vì vậy nhu cầu hướng nghiệp của cha mẹ có con RLPT trong độ tuổi vị thành niên là vô cùng cấp thiết. Hầu hết những gia đình có con bị RLPT đều gặp vấn đề về cuộc sống, tài chính, thậm chí là những bấn loạn vì hàng ngày thậm chí là cả đời đối mặt với việc không  biết làm thế nào để con mình có một cuộc sống ổn định. Nhiều bậc cha mẹ không có điều kiện kinh tế thời gian đành phải phó mặc cho số phận.

Tất cả đều mơ hồ

Theo PGS.TS Phạm Minh Mục - Viện Khoa học giáo dục Việt Nam, nghiên cứu mô hình tàn tật ở trẻ em của khoa phục hồi chức năng Bệnh viện Nhi trung ương giai đoạn 2000-2007 cho thấy thực tế số lượng trẻ mắc chứng tự kỷ đến khám năm 2007 tăng gấp 50 lần so với thời điểm bảy năm trước đó.

Xu thế mắc cũng tăng nhanh từ 122-268% trong giai đoạn 2004-2007 so với năm 2000. Tuy nhiên, cũng do chứng tự kỷ vẫn còn rất mơ hồ trong nhận thức của người Việt Nam nên so với con số sơ tính trên, thống kê của một số tổ chức nước ngoài về trẻ tự kỷ ở Việt Nam còn lớn hơn nhiều.

Ông Lê Đình Tuấn, giám đốc Trung tâm Hướng nghiệp và tiếp sức trẻ học hòa nhập, cho biết một khó khăn đối với trẻ tự kỷ là ở Việt Nam chưa công nhận trẻ mắc chứng tự kỷ là trẻ khuyết tật nên các em rất thiệt thòi, không được hưởng các chính sách ưu tiên đặc biệt, nhất là ưu tiên trong học tập.

"Trẻ tự kỷ thiếu kỹ năng giao tiếp, trao đổi thông tin, phản hồi với thầy cô giáo, bạn bè. Các em luôn bị cô lập, kỳ thị, thậm chí bị bắt nạt" - ông Tuấn trao đổi.

Nhưng vì việc công nhận và các quy định mang tính pháp lý chưa có nên hệ thống giáo dục công lập vẫn "đứng ngoài" trách nhiệm giáo dục trẻ tự kỷ. Những gia đình muốn con được đến trường sẽ phải chấp nhận rất nhiều nguy cơ, nếu không chủ động có biện pháp phòng vệ cho con.

TS Nguyễn Xuân Hải, trưởng khoa giáo dục đặc biệt Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, cho biết qua quá trình tiếp xúc với các gia đình có trẻ mắc chứng tự kỷ thì thấy nhận thức của các bậc cha mẹ cũng rất khác nhau. Có một bộ phận lớn phụ huynh không chấp nhận việc con mình "bất thường".

Không chỉ áp dụng cách giáo dục với những yêu cầu đặt ra cho con như với bao trẻ khác, các phụ huynh này cũng bất hợp tác khi nhà trường, giáo viên yêu cầu hỗ trợ vì trẻ có vấn đề đặc biệt. Đây thực sự là một khó khăn để áp dụng các biện pháp can thiệp sớm đến trẻ.

Các chuyên gia y tế cho biết trẻ tự kỷ càng can thiệp sớm và đúng cách thì khả năng hòa nhập của trẻ càng tốt. Nhưng khi những dấu hiệu chưa rõ ràng ở trẻ thì nhiều phụ huynh lại không nhận ra hoặc không chấp nhận sự thật.

Theo số liệu của nhóm nghiên cứu Trần Thị Lệ Thu và Nguyễn Thị Linh Chi, khoa tâm lý - giáo dục Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, trẻ khuyết tật trí tuệ nói chung chiếm gần 30% trong tổng số trẻ khuyết tật tại 29 quận, huyện của Hà Nội.

Tuy nhiên, lại có đến hơn một nửa trong số phụ huynh được khảo sát không hiểu đúng về tình trạng của con. Một nghiên cứu khác được trao đổi tại tọa đàm về trẻ khuyết tật ở Việt Nam cũng công bố số liệu cho thấy có đến 70% số người được khảo sát chỉ "biết một chút" về chứng tự kỷ.

Chính sự hiểu biết không thấu đáo trong khi chứng tự kỷ có những biểu hiện khác nhau, mức độ khác nhau làm các bậc cha mẹ, thầy cô giáo khó nhận biết và lúng túng. Cùng với đó là sự quan tâm về mặt chính sách còn bất cập nên tình trạng trẻ tự kỷ "bị bỏ rơi" trong các môi trường giáo dục công lập vẫn tồn tại một thời gian dài.

Thiếu điều kiện hoà nhập

Theo khảo sát của cô Nguyễn Hà My - khoa giáo dục đặc biệt Trường ĐH Sư phạm Hà Nội, qua tìm hiểu giáo án của lớp dạy hòa nhập tại một số trường tiểu học của Hà Nội thì thấy 70,58% giáo án chưa thể hiện việc điều chỉnh mục tiêu bài học, chưa có mục tiêu riêng dành cho những học sinh bị khuyết tật trí tuệ trong lớp.

Số còn lại có điều chỉnh nhưng chỉ ở mức độ thỉnh thoảng. Cũng theo tác giả này, có gần 50% số giáo viên dạy hòa nhập cho biết không áp dụng phương pháp dạy học riêng đối với học sinh khuyết tật, chỉ một số ít giáo viên có quan tâm tới tình trạng học sinh để theo dõi.

Nhưng những giáo viên trong số này phần lớn cũng không được đào tạo, tập huấn để giáo dục trẻ đặc biệt mà chỉ làm theo bản năng, kinh nghiệm.

Từ năm 1999, Bộ GD-ĐT đã thành lập ban chỉ đạo giáo dục trẻ khuyết tật, nhưng sự quan tâm của Bộ GD-ĐT mới chỉ chạm đến những trẻ khuyết tật về cơ thể, chưa tiếp cận được với trẻ bị rối loạn tâm lý, hành vi...

Một số tỉnh thành đã đặt ra vấn đề "không được từ chối tiếp nhận học sinh khuyết tật" nhưng cái khó là các trường không đủ điều kiện, nhân lực, không có phương pháp để chăm sóc, giáo dục trẻ bị rối loạn tâm lý, hành vi nên hầu hết trẻ tự kỷ ở các địa phương tuy được nhận vào các trường công nhưng đều không thực sự được hòa nhập.

Chưa kể ở nhiều nơi trẻ tự kỷ bị từ chối nhận hoặc nhận nhưng phụ huynh phải cam kết cùng nhà trường rèn để con đạt tiêu chí học tập như trẻ bình thường khác, còn những vấn đề bất thường xảy ra nhà trường không chịu trách nhiệm.

Điều này dẫn đến việc một số phụ huynh có con tự kỷ chưa dám cho con đến trường khi con ở độ tuổi tiểu học. Có những trẻ 8-9 tuổi vẫn được cha mẹ cố gắng xin cho ở lại trường mầm non chỉ vì con chưa tự làm được các việc vệ sinh cá nhân.

Cần ngành giáo dục vào cuộc

Nhiều ý kiến trong các tọa đàm về trẻ tự kỷ đã cho rằng Bộ GD-ĐT cần xây dựng tiêu chí đánh giá học sinh có xác nhận rối loạn phổ tự kỷ của cơ quan y tế. Theo đó, miễn cho trẻ học một số môn học, tạo điều kiện để trẻ sử dụng các công cụ hỗ trợ.

Các cơ sở có học sinh trong diện này cần có chương trình, kế hoạch giáo dục bổ trợ, có điều kiện về cơ sở vật chất (rèn thể chất, thư giãn, vui chơi) cho trẻ tự kỷ và đặc biệt là cần đề xuất để giáo viên được đào tạo về giáo dục đặc biệt, hoặc ít nhất giáo viên đảm trách công việc này cần được tập huấn, có chế độ đãi ngộ khác với công việc thông thường.

Bên cạnh đó cần phải thay đổi chính sách ưu tiên trong tuyển dụng giáo viên, theo PGS.TS Phạm Minh Mục (Viện Khoa học giáo dục Việt Nam). Theo đó, các trường mầm non, phổ thông cần có ít nhất 1-2 giáo viên chuyên ngành giáo dục đặc biệt để hỗ trợ học sinh khó khăn.

"Chúng tôi cũng đang kiến nghị Bộ GD-ĐT cần đưa tiêu chí "có kiến thức, kỹ năng dạy trẻ khuyết tật" vào khung năng lực cho giáo viên", PGS.TS Phạm Minh Mục thông tin.

Đào tạo giáo viên dạy trẻ tự kỷ

Trong khi hầu hết các trường đang không có giáo viên chuyên môn về trẻ tự kỷ nói riêng, giáo dục đặc biệt nói chung, thì ở các cơ sở đào tạo chuyên ngành này cũng rất ít người đăng ký học.

Cả nước có hai khoa của Trường ĐH Sư phạm Hà Nội và Trường ĐH Sư phạm TP.HCM đào tạo cử nhân giáo dục đặc biệt và ba trường CĐ là CĐ Mẫu giáo trung ương Hà Nội, Nha Trang, TP.HCM có chuyên ngành này. Nhưng ở hệ cử nhân, mỗi năm các trường này chỉ có chỉ tiêu tuyển sinh giáo dục đặc biệt từ 30-50 chỉ tiêu, chiếm tỉ lệ không đến 1,5% so với tổng chỉ tiêu toàn trường.

Nguyên nhân lớn dẫn đến sự đìu hiu này là do ngành giáo dục đặc biệt ít cơ hội cho "đầu ra". Tới thời điểm này, các trường phổ thông công lập vẫn chưa có định biên dành cho giáo dục đặc biệt. Vì thế sinh viên tốt nghiệp chỉ đi làm thêm bên ngoài, hoặc xin làm ở trường tư, đời sống bấp bênh trong khi công việc vất vả.

"Để trẻ có một biểu hiện tiến bộ nhỏ, ví dụ như chơi xong thì đặt đồ chơi vào giỏ cũng phải mất cả năm, hay để trẻ biết phát âm một từ cũng hàng tháng trời... Vì thế nếu không kiên nhẫn và có phương pháp sẽ rất khó.

Đôi khi cha mẹ các bé tự kỷ không hiểu và chia sẻ, họ sẽ rất nản và có thể liên tục thay "gia sư". Đó cũng là yếu tố khiến giáo viên học chuyên ngành này cảm thấy nản chí.

Người học đã ít, người bám trụ với nghề còn ít hơn do bị rơi rụng, do không chịu được phải chuyển nghề" - một giáo viên trẻ tốt nghiệp Trường ĐH Sư phạm Hà Nội tâm sự.

Việc ra đời một đơn vị hướng nghiệp cho trẻ rối loạn phát triển (RLPT) là một việc làm cấp bách và cần thiết!

Bài viết liên quan

  • Hướng nghiệp dành cho trẻ RLPTK và KTTT

    Phát hiện điểm mạnh của từng cá nhân nhằm hướng nghiệp và dạy nghề cho thanh thiếu niên RLPTK và KTTT. 
  • Trại hè My Way

    Và My Way có nghĩa là con đường của mỗi người. Con đường của Tôi, con đường của Bạn. Mỗi con người có quyền lựa chọn con đường của bản thân mình và vững bước trên con đường mà mình đã chọn.
  • Chương trình kỹ năng My Way

    Dự án sẽ mang lại cho học viên một cảm quan tinh tế và sâu sắc để tự mình xây dựng một phương pháp giáo dục đúng đắn, phát triển tính tự lập, tính sáng tạo và niềm tin.
  • Lớp võ Cổ truyền

    Học Võ không đơn thuần là tập thể dục - thể thao mà còn là rèn luyện tính khí, đạo đức.
  • Lớp Tiền hướng nghiệp Vip

    Hiện nay, rất nhiều VIP hạn chế về các kỹ năng cho bản thân cũng như rất nhiều gia đình chưa định hướng được tương lai cho các VIP.

Tin tức & sự kiện

  • Hướng nghiệp dành cho trẻ RLPTK và KTTT

    Phát hiện điểm mạnh của từng cá nhân nhằm hướng nghiệp và dạy nghề cho thanh thiếu niên RLPTK và KTTT. 
  • Trại hè My Way

    Và My Way có nghĩa là con đường của mỗi người. Con đường của Tôi, con đường của Bạn. Mỗi con người có quyền lựa chọn con đường của bản thân mình và vững bước trên con đường mà mình đã chọn.
  • Chương trình kỹ năng My Way

    Dự án sẽ mang lại cho học viên một cảm quan tinh tế và sâu sắc để tự mình xây dựng một phương pháp giáo dục đúng đắn, phát triển tính tự lập, tính sáng tạo và niềm tin.
  • Nuôi dưỡng lòng tự trọng của thanh thiếu niên phổ tự kỷ

    Lòng tự trọng là một tính cách không thể thiếu để có một cuộc sống thành công đối với tất cả chúng ta. Con người phải tin vào bản thân mình để yêu cầu những gì mà họ cần hoặc họ muốn, và để cảm thấy rằng họ có giá trị như bất kỳ người nào trong xã hội, rằng cuộc sống của họ có ý nghĩa.
  • Hội chứng tự kỷ và tuổi trưởng thành (Phần 2)

    Các vấn đề về hành vi ở thanh thiếu niên tự kỷ xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể nhiều hay ít ở tùy từng trường hợp. Nguyên nhân chủ yếu được xác định trong lứa tuổi này chính là vấn đề giao tiếp.
ĐĂNG KÝ HỌC NGAY